जर शत्रुच्या प्याद्याने सुरुवातीला दोन चौरस उडी मारली आणि तो तुमच्या प्याद्याच्या शेजारी आला, तर तुम्ही तो प्यादा तोडू शकता जणू काय तो फक्त एक चौरस आला होता.
You can download official rulebooks and guides in Marathi PDF format from these sources:
खेळाचा मुख्य उद्देश प्रतिस्पर्ध्याच्या राजाला मात (Checkmate) देणे हा आहे. याचा अर्थ:
जर एखाद्या खेळाडूकडे राजा वाचवण्यासाठी कोणतीही चाल नसेल आणि राजा धोक्यात नसेल, तर तो पॅट (Stalemate) असतो आणि खेळ बरोबरीत संपतो.
A one-page table with: | साहित्य | चिन्ह | हालचालीचा प्रकार | पहिल्या हालचालीत खासियत | |---------|-------|------------------|--------------------------| | राजा | ♔ | 1 चौकोस सर्व दिशा | नाही | | वजीर | ♕ | सरळ रेषा/कर्ण | नाही | | ... (complete for all 6) | ... | ... | ... | chess game rules in marathi pdf
प्रस्तावना: बुद्धिबळ हा एक जगप्रसिद्ध मानसिक खेळ आहे. हा खेळ दोन खेळाडूंमध्ये खेळला जातो. याला ‘शतरंज’ असेही म्हणतात. हा खेळ बुद्धी, कौशल्य आणि धैर्याचा खेळ आहे. बुद्धिबळामध्ये विशिष्ट नियमांचे पालन केले जाते. या नियमांमुळे खेळाला एक विशिष्ट स्वरूप प्राप्त होते.
साहित्य आणि मांडणी: बुद्धिबळ खेळण्यासाठी ६४ चौकोनी पटसामग्री (Chessboard) लागते. या पटसामग्रीवर एकूण ६४ चौकोन असतात, ज्यांचे रंग पांढरा आणि काळा किंवा गडद असे एकतरीपासून असतात. प्रत्येक खेळाडूकडे १६ प्यादे (Pieces) असतात. एका खेळाडूकडे पांढरे तर दुसऱ्या खेळाडूकडे काळे प्यादे असतात. खेळाची सुरुवात पांढऱ्या प्याद्यांनी केली जाते.
प्याद्यांचे प्रकार आणि चाल:
१. राजा (King): हे सर्वात महत्त्वाचे प्यादे आहे. राजा एका वेळी फक्त एका चौकोनाने पुढे, मागे, उजवीकडे, डावीकडे किंवा तिरप्या दिशेने जाऊ शकतो. राजाला वाचवणे हा खेळाचा मुख्य उद्देश असतो. English → Marathi chess terms:
२. वजीर (Queen): हे सर्वात शक्तिशाली प्यादे आहे. वजीर आडवी, उभी किंवा तिरपी कोणत्याही दिशेने आणि कोणत्याही मर्यादेपर्यंत (जोपर्यंत मार्ग अडकलेला नाही) जाऊ शकते.
३. उंट (Bishop): प्रत्येक खेळाडूकडे दोन उंट असतात. हे फक्त तिरप्या दिशेने (Diagonally) खेळतात. एक उंट फक्त पांढऱ्या चौकोनात खेळतो तर दुसरा फक्त काळ्या चौकोनात.
४. घोडा (Knight): घोड्याची चाल 'G' आकाराची असते. तो एक चौकोन सरळ जातो आणि लगेच तिरपा होतो (एका बाजूला दोन व दुसऱ्या बाजूला एक अंतर). हा एकमेव प्यादे आहे जो दुसऱ्या प्याद्यावरून उडी मारून पुढे जाऊ शकतो.
५. नौका (Rook): नौका फक्त आडवी किंवा उभी दिशा (Straight) घेऊन कोणत्याही अंतरावर जाऊ शकते. chess game rules in marathi pdf
६. सैनिक/प्यादे (Pawn): प्रत्येक खेळाडूकडे आठ सैनिक असतात. सैनिक फक्त एक चौकोन पुढे जातो, मात्र पहिली चाल खेळताना तो दोन चौकोन पुढे जाऊ शकतो. सैनिक आक्रमण करताना तिरप्या दिशेनेच मारतो.
विशेष चाली:
खेळाचे शेवटचे नियम: खेळाचा मुख्य उद्देश शत्रूच्या राजाला 'शह' (Check) देणे आणि त्याला सलामत ठिकाणी सोडणे आहे. जेव्हा राजा शह अवस्थेतून सुटका करू शकत नाही, तेव्हा त्याला 'शहमात' (Checkmate) म्हणतात. शहमात झाल्यावर खेळ संपतो आणि शह देणारा खेळाडू विजयी होतो. जर राजाला मारणे शक्य नसेल आणि तो सुरक्षित असेल, तर खेळ 'बरोबरी' (Draw) मध्ये संपतो.
उपसंहार: बुद्धिबळाचे नियम सोपे असले तरी यात कौशल्याचा खूप वापर होतो. या नियमांचे ज्ञान असल्यास खेळाचा पूर्णपणे आनंद घेता येतो. हा खेळ आपल्या मेंदूला तीक्ष्ण ठेवतो आणि निर्णयक्षमता वाढवतो.
English → Marathi chess terms:
